Öğrenme Bozuklukları


Öğrenme bozuklukları, bireyin yetenekleri göz önüne alındığında bilgiyi edinme, alma ve kullanma becerisi ile ilgili beklenmeyen başarısızlarla karakterize bozukluklardır. Dinleme, konuşma, yazma, akıl yürütme ile matematik yeteneklerinin kazanılmasında ve kullanılmasında önemli güçlüklerle kendini gösterir. Bu çocuklar genellikle normal veya normalin üstünde zeka düzeylerine sahip olmalarına rağmen ağır, yaygın ve süreğen öğrenme güçlüğü görülür. Bu çocuklar okuma, yazma ya da matematik becerilerinde yaşı ve sınıfına göre kendisinden beklenin altında başarı gösterirler.

Öğrenme bozukluklarının yaşam boyu yaygınlığı %4-5 civarındadır. En sık okuma ve yazma güçlükleri olarak görülür. Yapılan toplum temelli bir çalışmada okuma güçlüğü %5-12, yazma güçlüğü %7-13 ve matematik güçlüğü (diskalkuli) %3-6 olarak bildirilmektedir.

Çocuklarda öğrenme bozukluğu görülme riskini arttıran durumlar;

-Aile öyküsünde öğrenme bozukluğu olması

-Uyaran eksikliği ve/veya ciddi maddi zorlukları olan çevrede büyüme

-Erken doğum öyküsü

-Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, yıkıcı davranım bozuklukları, otizm, kaygı bozukluğu, depresyon gibi gelişimsel veya ruhsal bozuklukların bulunması

-Nöbet (epilepsi), nörofibromatozis, tuberoskleroz, tourette sendromu gibi nörolojik durumların var olması

-Fragile X, Turner sendromu, Klinefelter sendromu gibi kromozomal hastalıklar

-Ciddi beyin travması, ışın tedavisi ya da santral sinir sistemi enfeksiyonu (menenjit vb) gibi beyni etkileyen durumlarda öğrenme bozukluklarının görülme ihtimali artar.

Ancak bu bilgilere rağmen bu bozukluğun nasıl oluştuğu halen bilinmemektedir. Kısacası genetik ve nörolojik nedenlerle birlikte çevresel etkenler bu bozukluğun oluşumuna zemin hazırladığı söylenebilir. Çevresel etkenler okul ve ev içi etkenlerdir. Okulda öğretmen-öğrenci etkileşiminin zayıf olması, öğrenme mataryellerinin uyarma düzeyinin yetersiz olması, sınıf ortamının fiziksel özellikleri, evde ise ailelerin çocuklarına uygun çalışma ortamı sağlamaması, ev ödevleri ve okuma becerilerinin geliştirmesi için yeterli desteğin sağlanmaması sayılabilir.

Öğrenme bozuklukları çocuğun sadece okuma, yazma ve matematik başarısını olumsuz etkilemekle kalmaz aynı zamanda duygularını ifade etme, duygusal olgunluk, benlik saygısı, sosyal beceriler, hareket koordinasyonu, hafıza gibi alanları da olumsuz etkiler.

‘Okuma güçlüğü’ (disleksi), ‘yazma güçlüğü’, ‘matematik öğrenme güçlüğü’ (diskalkuli), ‘sözel olmayan öğrenme güçlüğü’ ve‘dil temelli öğrenme güçlüğü’ öğrenme bozukları çatısı altında toplanmaktadır.

Öğrenme bozukluklarının genel belirtileri;

-Söylemek istediklerini düzgün cümlelerle ifade etmekte zorlama

-Dinlemekte ve dinlediklerini aktarmakta güçlük çekme

-Nesnelerin isimlerini (kaş-kirpik vb.), eylem sözcüklerini (gelmek-gitmek vb. karıştırma

-Ses ve hecelerin yerlerini değiştirme (kitap-kipat vb.)

-Renk, sayı ve geometrik şekilleri öğrenmekte ve ayırt etmekte güçlük çekme, az-çok, büyük-küçük, uzun-kısa gibi kavramları öğrenmekte güçlük

-Sık okuma hatası yapma ve yavaş okuma

-Yazarken b,p,d- m,n- gibi harfleri karıştırma

-Harf sayı ve sözcükleri ters okuyup ters yazma (12-21, ev-ve vb.)

-Not almakta ve yazıları tahtadan kopya etmekte güçlük

-Yazılı ödevleri tamamlamakta çok uzun zaman harcama

-Düşünceleri yazarak düzgün ifade etme becerisinde zayıflık

-Zaman kavramının öğrenilmesinde güçlük (önce-sonra, dün-bugün-yarın vb.)

-Saat kavramını öğrenmede güçlük

-Yön kavramını öğrenmekte güçlük (sağ-sol, aşağı-yukarı vb.)

-El tercihinde gecikme (karalama yaparken hem sağ hem de sol eli karışık kullanma)

-Kesme, boyama, yapıştırma, ekleme gibi faaliyetlerde isteksizlik ve becerisizlik

-Geometrik şekillerin çiziminde güçlük

-Düğme ilikleme, kıyafet giyme-çıkarmada beceriksizlik

-Zıplamak, sek sek oynamak, merdiven inip çıkmak, ip atlamak, bisiklet sürmek gibi koordinasyon gerektiren becerilerde sorunlar

-Sık kaza geçirmek (sakarlık)

-Öykü, oyun film gibi etkinliklerin sırasını ve düzenini hatırlamakta güçlük çekmek

-İsimleri, şarkıları, işittiklerini, gördüklerini hatırlamakta güçlük (bellek sorunları)

-Günler, aylar, mevsimlerin ardışıklığını hatırlamakta güçlük

-Günlük rutinleri yapmakta (yüzünü yıkamak, dişlerini fırçalamak vb.) güçlük,

-Bir işe başlamak ve bitirmekte güçlük

-Arkadaşları tarafından kolay yönlendirilme ve çabuk kandırılma

Öğrenme bozukluğu olan çocuklarda bu becerilerin bir kısmında ya da hepsinde sorun vardır. Bu nedenle öğrenme bozukluğundan şüphelenildiğinde bireysel değerlendirme ve müdahale için bir uzmandan destek almak gerekmektedir.

18 görüntüleme
  • Instagram

©2020 semiherden.com